संस्थेचे नाव : इंडियन एआय रिसर्च ऑर्गनायझेशन (IAIRO).
ठिकाण : गिफ्ट सिटी (GIFT City), गांधीनगर, गुजरात.
कार्यरत होण्याची तारीख : १ जानेवारी २०२६.
मॉडेल : सार्वजनिक-खाजगी भागीदारी (PPP) मॉडेल अंतर्गत स्थापन होणारी ही देशातील पहिली संस्था आहे.
भागीदारी आणि गुंतवणूक
सहभागी घटक : गुजरात राज्य सरकार, केंद्र सरकार आणि इंडियन फार्मास्युटिकल अलायन्स (IPA).
बजेट : पहिल्या पाच वर्षांसाठी ₹ ३०० कोटींचा अंदाजित खर्च.
गुंतवणूक वाटा : राज्य सरकार, केंद्र सरकार आणि खाजगी भागीदार प्रत्येकी ३३.३३% योगदान देणार आहेत.
खाजगी भागीदार : 'इंडियन फार्मास्युटिकल अलायन्स' (IPA) मध्ये सिप्ला, सन फार्मा आणि टॉरेंट फार्मा यांसारख्या २३ आघाडीच्या औषध कंपन्यांचा समावेश आहे.
प्रमुख उद्दिष्टे आणि कार्यक्षेत्रे
बहुशाखीय संशोधन : आरोग्यसेवा, शिक्षण, कृषी आणि सार्वजनिक सेवा या क्षेत्रांमध्ये एआय (AI) संशोधनाला चालना देणे.
विकास : एआय आधारित उत्पादने आणि उपायांची निर्मिती करणे.
क्षमता बांधणी : एआय क्षेत्रातील मनुष्यबळ विकास आणि कौशल्य वाढवणे.
तंत्रज्ञान : अत्याधुनिक संशोधनासाठी हायब्रीड कम्प्युट मॉडेल आणि GPU इन्फ्रास्ट्रक्चरचा वापर करणे.
संस्थेचे स्वरूप
ही संस्था कंपनी कायदा, २०१३ च्या कलम ८ अंतर्गत एक गैर-लाभकारी (Non-profit) संस्था म्हणून काम करेल.
गिफ्ट सिटीमध्ये ही एक 'स्पेशल पर्पज व्हेईकल' (SPV) म्हणून कार्यरत राहील.
गुजरातची 'इंडियन एआय रिसर्च ऑर्गनायझेशन' (IAIRO) ही संस्था भविष्यासाठी सज्ज असे 'एआय कार्यबळ' (AI Workforce) तयार करण्यावर भर देत आहे.
भविष्यासाठी सज्ज एआय कार्यबळ आणि जागतिक नेतृत्व
जागतिक स्पर्धात्मकता : मुख्यमंत्री भूपेंद्र पटेल यांच्या मार्गदर्शनाखाली, भारताला एआय क्षेत्रात जागतिक स्तरावर एक स्पर्धात्मक नेता म्हणून स्थापित करणे हे या संस्थेचे ध्येय आहे.
गुजरातची भूमिका : गुजरातला तंत्रज्ञान आणि नवोन्मेषाचे (Innovation) प्रमुख केंद्र म्हणून अधिक मजबूत करणे, हे या उपक्रमाचे उद्दिष्ट आहे.
प्रमुख लक्ष केंद्रित क्षेत्रे
मनुष्यबळ प्रशिक्षण : कुशल आणि भविष्यातील आव्हानांना तोंड देण्यासाठी सक्षम अशा मनुष्यबळाला प्रशिक्षित करण्यावर या संस्थेचा भर असेल.
नवोन्मेषाला प्रोत्साहन : एआय क्षेत्रातील नवीन कल्पना आणि संशोधनाला प्रोत्साहन देऊन विविध क्षेत्रांमध्ये एआय-चालित उपाययोजनांचा विस्तार करणे.
सार्वजनिक-खाजगी सहकार्य : उद्योग, शिक्षण आणि सरकारी प्रयत्नांना एकत्र जोडून सामाजिक प्रभावासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) वापर करणे.
निष्कर्ष
ही संस्था केवळ एक संशोधन केंद्र नसून, ती राष्ट्रीय विकास आणि नवोपक्रमासाठी एक जागतिक दर्जाची संस्था म्हणून कार्य करेल. याद्वारे उद्योगांना आवश्यक असलेले कौशल्यपूर्ण मनुष्यबळ तयार होऊन भारताच्या शाश्वत विकासाला गती मिळेल.